18/03/2020
Koronawirus, a ubezpieczenie zdrowotne marynarza w Polsce
W pierwszej fazie zachorowań koronawirusem (Covid-19) Ministerstwo Zdrowia potwierdziło tylko, że„Każda osoba, nawet nieubezpieczona, w przypadku podejrzenia zakażenia Covid-19 będzie nieodpłatnie diagnozowana”.Następnie NFZ przyznało, żeosoby nieubezpieczone będą objęte nieodpłatnym leczeniem w przypadku zakażenia Covid-19.
Powyższe informacje są jak najbardziej pozytywne dla nieubezpieczonych marynarzy w NFZ, ale w naszej ocenie nie wyczerpują w pełni problemu.
W poniższym artykule zaprezentujemy sytuację ubezpieczeniową marynarzy, którzy pozostali w Polsce z uwagi na problemy z podmianami spowodowane pandemią Covid-19.
Rekomendujemy również marynarzom sprawdzenie ich ewentualnych prywatnych ubezpieczeń zdrowotnych, gdyż w wielu przypadkach mają one bardzo wąski zakres.
Marynarz, który nie posiada ubezpieczenia zdrowotnego w NFZ lub innym państwie UE będzie„nieodpłatnie leczony”w Polsce z Covid-19,ale nie będzie mógł (przynajmniej na tym etapie) nieodpłatnie korzystać z leczenia powikłań po koronawirusie, co może okazać się dużo bardziej problematyczną i kosztowną terapią niż samo wyleczenie z Covid-19 np. uszkodzenia wątroby, uszkodzenia oskrzeli, uszkodzenia płuc.
Sprawa wymaga oczywiście dalszych działań polskiego rządu, ale na tym etapie sytuacja jest taka jak opisana powyżej i może niestety nie ulec zmianie na korzyść nieubezpieczonego marynarza.
Marynarz musi również pamiętać, że w efekcie ewentualnych powikłań po Covid-19 może okazać się, że jest niezdolny do pracy na morzu. Niestety w większości przypadków ubezpieczenie armatorskie nie będzie obejmowało wypłaty odszkodowania ani innych świadczeń w takiej sytuacji dla marynarza.
Patrz: Koronawirus: ubezpieczenie armatorskie marynarza, a ryzyko zarażenia na statku:
http://www.kancelaria-gdynia.eu/artykul.html?id=39
Pamiętajmy, że wielu polskich marynarzy pozostających na burcie statków zarejestrowanych pod banderami spoza Unii Europejskiejlub Europejskiego Obszaru Gospodarczego, z uwagi na „zablokowanie” podmian, nie jest objętych żadnym ubezpieczeniem społecznym, chyba że takowe posiadają z uwagi na podjęte przez nich samodzielne działania np. dobrowolne opłacanie składek NFZ.
Należy podkreślić, że w wielu przypadkach zagraniczni armatorzy, pomimo ciążących na nich obowiązkach, nie opłacają również składek na ubezpieczenie społeczne polskich marynarzy zatrudnionych na statkach eksploatowanych pod banderami Unii Europejskiejlub Europejskiego Obszaru Gospodarczego. Niestety w takiej sytuacji, jeśli powyższy obowiązek się pojawił, to polscy marynarze w wielu przypadkach muszą finalnie sami opłacić ww. zaległe składki wraz z odsetkami, gdyż armator ma status tylko płatnika.
Pamiętajmy, że zagraniczne ubezpieczenia zdrowotnedziałają tylko przez jakiś po ustaniu płatności składek i zaprzestaniu pracy w danym państwie UE. Marynarz, który otrzymuje wynagrodzenie tylko na burcie i tylko na burcie armator płaci za niego składki na ubezpieczenie społeczne w zagranicznym systemie zabezpieczenia społecznego musi się liczyć z tym, że dość szybko jego ubezpieczenie w tym systemie wygaśnie. Trzeba o tym pamiętać w kontekście zawieszenia większości lotów międzynarodowych, ustaleń UE z 17 marca 2020 roku, która na 30 dni zamyka granicę zewnętrzne oraz faktu, że większość państw członkowskich w dużej mierze zamyka swoje granice dla obcokrajowców, żeby opanować pandemię Covid-19.
Pamiętajmy, że trudno określić jak długo utrzyma się obecna sytuacja i kiedy faktycznie obniży się ryzyko zakażenia Covid-19.
Zgłoszenie marynarza w ZUS do ubezpieczenia małżonki
Sytuacja dotyczy zarówno małżonka, który prowadzi działalność gospodarczą jak i tego, który jest zatrudniony np. na umowie o pracę. W praktyce oznacza to że marynarz będzie mógł korzystać z ubezpieczenia zdrowotnego zatrudnionej żony lub żony, która jest przedsiębiorcą.
Co ważne cała operacja „dopisania” marynarza do ubezpieczenia żony jest darmowa i nie zwiększa wysokości składki na ubezpieczenie zdrowotne żony.
Zgodnie z przepisami, jesteśmy zobowiązani dopisać do naszego ubezpieczenia zdrowotnego każdego członka rodziny, który nie odprowadza składek na ubezpieczenie zdrowotne i nie ma prawa do tego rodzaju ubezpieczenia z żadnego innego tytułu.
Zgłoszenie marynarza jako bezrobotny
Zgłoszenie marynarza jako bezrobotnego do Powiatowego Urzędu Pracy jestjedną z możliwych form objęcia marynarza ubezpieczeniem zdrowotnym. Z uwagi na działania rządów państw UE zmierzające do walki z pandemią Covind-19, które niestety doprowadziły do „uziemienia” wielu polskich marynarzy w domu, marynarz może zaskakująco szybko spełnić warunki do uznania go w polskim systemie za bezrobotnego. Powyższe szczególnie dotyczy tych marynarzy, którzy nie posiadają stałych kontraktów z armatorem.
Bezrobotnym jest osoba niezatrudniona i niewykonująca innej pracy zarobkowej, co ważne zdolna i gotowa do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy lub innej pracy zarobkowej. Bezrobotnym jest również osoba niepełnosprawna, zdolna i gotowa do podjęcia zatrudnienia co najmniej w połowie tego wymiaru czasu pracy.
Zgodnie z przepisami ustawa z dnia 20 kwietnie 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz.U.2008.69.415), aby uzyskać status bezrobotnego należy spełnić dodatkowe warunki. Poniżej wybrane:
a) Ukończenie 18 lat, lecz nieosiągnięcie wieku emerytalnego,
b) Brak prawa do m.in. emerytury lub renty z tytułu niezdolności do pracy, renty szkoleniowej, renty socjalnej, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego, świadczenia rehabilitacyjnego, zasiłku chorobowego, zasiłku macierzyńskiego lub zasiłku w wysokości zasiłku macierzyńskiego,
c) Nieprowadzenie działalności gospodarczej,
d) Brak przychodów podlegających opodatkowaniu podatkiem dochodowym z działów specjalnych produkcji rolnej,
e) Bezrobotnym może być osoba, która nie jest właścicielem lub posiadaczem samoistnym lub zależnym nieruchomości rolnej o powierzchni przekraczającej 2 ha,
f) Bezrobotnym może być osoba nieucząca się w szkole, z wyjątkiem uczącej się w szkole dla dorosłych lub przystępującej do egzaminu eksternistycznego z zakresu tej szkoły lub w szkole wyższej gdzie studiuje w formie studiów niestacjonarnych.
Dobrowolne ubezpieczenie marynarza w NFZ
Aktualnie obowiązujące przepisy ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, umożliwiają osobom będącym obywatelami polskimi wykonującymi pracę za granicą w podmiotach zagranicznych zgłoszenie do ubezpieczeń emerytalnego i rentowych na zasadach dobrowolności. Stosownie do art. 7 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych prawo do dobrowolnego objęcia ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi przysługuje osobom, które nie spełniają warunków do objęcia tymi ubezpieczeniami obowiązkowymi. Ustawodawca daje możliwość przystąpienia do dobrowolnych ubezpieczeń emerytalnego i rentowych i samodzielnego opłacania składek na te ubezpieczenia.
Do ubezpieczeń dobrowolnych może przystąpić każda osoba (w tym marynarz), która nie podlega obowiązkowym ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym. Oczywiście taka forma wiąże się z comiesięcznymi kosztami dla rodziny marynarskiej, co w obecnej sytuacji, dla niektórych, może okazać się zbyt dużym obciążeniem finansowym.
Założenie działalności gospodarczej przez marynarza, a ubezpieczenie w NFZ
Założenie działalności gospodarczej przez marynarza jest kolejną z dróg do objęcia ubezpieczeniem społecznym w Polsce, ale nie ukrywajmy że najdroższą z wszystkich wyżej opisanych form.
Powyższe ma tylko wtedy sens jeśli marynarz faktycznie planuje zarobkować w zakresie nowo założonej działalności gospodarczej, co w obecnej dobie może okazać się fikcją.
W przypadku wyboru tej drogi przypominamy, że najkorzystniej dla marynarza jest wybrać opodatkowanie liniowe (19% PIT) lub ryczałtowe dochodów generowanych w zakresie ww. działalności gospodarczej, gdyż w takiej sytuacji dochody z działalności gospodarczej marynarza będą łączyły się podatkowo z jego dochodami z pracy na morzu.
Jak z powyższych rozważań wynika, polscy marynarze muszą w dużej mierze sami zadbać o ubezpieczenie zdrowotne w systemie zabezpieczenia społecznego, co w dobie pandemii Covid-19 ma szczególne znaczenie.
Można mieć tylko nadzieję, że polski ustawodawca podejmie stosowne kroki, i że finalnie NFZ obejmie również nieubezpieczonych obywateli leczeniem w zakresie powikłań po Covid-19, a nie tylko samego leczenia z Covid-19.
Zapraszamy do zapoznania się z naszym pakietem usług prawnych w związku zpandemią koronawirusa (Covid-19).
Radca Prawny – Autor licznych publikacji, mający wieloletnie doświadczenie w obsłudze prawnej osób fizycznych i podmiotów gospodarczych, który specjalizuje się m.in. w kompleksowej obsłudze prawnej marynarzy.
Kancelaria Radcy PrawnegoLegal Consulting – Mateusz Romowicz